اختلال اوربایت از جمله ناهنجاری های شایع دهان و دندان می باشد. این نوع ناهنجاری که در کلاس های مال اکلوژن نیز پوشش دهی می شود، بر اثر جلو آمدگی فک بالا و پوشانیده شدن دندان های فک پایین توسط دندان های بالایی ایجاد می گردد. میزان وخامت و شدت اختلال اوربایت در افراد مختلف متفاوت است. در بسیاری از موارد نیاز است که فرآیند درمان به سرعت آغاز شود و شرایط فرد بهبود یابد. مشکلات مربوط به این نوع اختلال تنها به ظاهر دندان ها و صورت فرد ختم نمی شود و عوارض جانبی از جمله مشکل در تکلم و جویدن غذا را بوجود می آورد. نیاز است که در مورد اوربایت اطلاعات کافی داشته باشیم و نسبت به تشخیص و درمان آن حساسیت بالایی وجود داشته باشد.
یکی از ناهنجاری های دهان و دندان، کوچک بودن فک پایین است که برای اطلاعات بیشتر میتوانید به مقاله مربوطه مراجعه نماید.
اوربایت دندان چیست؟
اوربایت دندان حالتی است که در آن دندان های جلوی فک بالا بیش از حد روی دندان های جلویی فک پایین قرار میگیرد و موجب جلو بودن فک بالا یا بیرون زدگی دندان های بالا می شود و از شایع ترین مشکلات در ساختار بایت دندان است.
به ناهنجاری های موجود در دهان و دندان که تحت تاثیر آن نزدیک به نیمی از دندان های فک پایین توسط دندان های جلویی فک بالا پوشانیده می شود اوربایت (Overbites) می گویند. در این نوع از مال اکلوژن با ناهماهنگی بین فک ها و دندان ها روبرو هستیم و در زمان جویدن غذا، صحبت کردن، خندیدن و سایر حالت های طبیعی دهان، دندان های بالایی و پایینی به شکل مناسبی روی هم قرار نمی گیرند. در نتیجه عدم قرارگیری نامناسب دندان ها روی هم مشکلات بسیاری برای فرد بوجود می آید. میزان مشکلات به نوع اوربایت و شدت آن بستگی دارد.
انواع اوربایت
در تقسیم بندی کلی اوربایت ها جهت گیری آنها ملاک اصلی قرار گرفته است و همین باعث شده است که دو نوع اوربایت به صورت زیر وجود داشته باشد:
۱. اوربایت دندانی
علت: ناهماهنگی بایت دندان و موقعیت دندان
شایع تر: در کودکان به ویژه آنانی که عادت مکیدن انگشت یا پستونک به طور دائم دارند یا کلا دندان هایشان نامرتب رشد کرده است که اگر در همان سن درمان نشود در بزرگسالی نیز مشکل می شود
بهترین راه درمان آن ارتودنسی ثابت یا متحرک است
۲. اوربایت اسکلتی
تفاوت رشدی بین فک بالا و پایین و جلو بودن بیش از حد فک بالا
شایع در : بیشتر به صورت ارثی است یا رشد نامناسب فک در کودکی
بیشترین مشکل اوربایت اسکلتی مشکل در صحبت و غذا خوردن، بهم ریختگی ظاهر صورت مخصوصا در نیمرخ
بهترین راه درمان آن ارتودنسی فلزی همراه با دستگاه های فانکشنال است و در صورت شدت در کنار آن جراحی فک انجام میشود.
- اوربایت عمودی : زمانی که اختلال اوربایت همراه با پوشیده شدن سطح زیادی از دندان های فک پایین باشد، با نوع عمودی آن روبرو هستیم.
- اوربایت افقی : اوربایت هایی در این دسته قرار می گیرند که بیشتر با بیرون زدگی دندانهای جلویی فک بالا همراه هستند. در این نوع اوربایت دندان های جلویی به سمت بیرون دهان دیده می شوند.
علائم اوربایت چیست؟
علائم اوربایت بسته به شدت مشکل در افراد متفاوت است. برخی افرادفقط تغییر ظاهری در دندان ها مشاهده می کنند، اما در شرایط شدیدتر ممکن است مشکلات عملکردی نیز ایجاد کند. از مهم ترین علائم اوربایت می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- جلوتر بودن دندان های فک بالا نسبت به دندان های پایین
- پوشیده شدن بیش از حد دندان های پایین توسط دندان های بالا
- نامرتب شدن یا شلوغی دندان ها
- مشکل در جویدن یا گاز زدن غذا
- درد یا فشار در ناحیه فک
- ساییدگی غیرطبیعی دندان ها
- دشواری در تلفظ بعضی از کلمات
- تغییر ظاهر لبخند یا فرم صورت
- افزایش احتمال آسیب دیدن دندان های جلویی
- احساس خستگی یا ناراحتی در فک هنگام جویدن
تشخیص جلو بودن فک بالا
نوع شدت اوربایت | علائم ظاهری | راه تشخیص |
اوربایت خفیف | دندان های بالا کمی روی فک پایین قرار میگیرند | پوشش بین ۳ میلی متر از دندان های پایین |
اوربایت متوسط | دندان های بالا بیش از حد نرمال جلو اومده | پوشش بین ۴ تا ۶ میلی متر |
اوربایت شدید | دندان های پایین تقریبا دیده نمی شوند | بیش از ۶ میلی متر پوشش |
اوربایت یک ناهنجاری همراه با ایجاد عوارض ظاهری می باشد، همین موضوع باعث می شود که به راحتی با قرارگیری جلوی آینه و تماشای نحوه قرارگیری دندان ها روی یکدیگر متوجه شوید که به اوربایت مبتلا هستید یا خیر؟ برای اینکار در زمانی که به آینه نگاه می کنید لبخند بزنید. حالا اگر قسمت زیادی از دندان های فک پایین توسط دندان های بالایی پوشانیده شده اند، اختلال اوربایت در دندان های شما وجود دارد و برای انجام معاینات دقیق تر باید به متخصص ارتودنسی مراجعه کنید.
شدت این ناهنجاری متفاوت است و در برخی موارد در سطوح پایین می باشد. اما اگر در شدت بالایی باشد در حالات مختلف متوجه آن خواهید بود و در ظاهر شما تاثیر می گذارد. درمان اوربایت فرآیند پیچیده ای نیست و زمانی که این اختلال را تشخیص دادید، نیاز به استرس و نگرانی در بابت آن وجود ندارد. برای اینکه روند معاینات سریعتر پیش رود از همان ابتدا می توانید به جای دندانپزشک عمومی به متخصص ارتودنسی مراجعه کنید.
دلایل ایجاد اوربایت
عوامل زمینه ای و جانبی گسترده ای می توانند به عنوان علل بروز اوربایت تاثیرگذار باشند که می توان به موارد زیر در مورد این اختلال پرداخت:
- ژنتیک
اصلی ترین مسیر رشد استخوان و بافت های بدن تحت تاثیر ژنتیک و عوامل وراثتی می باشند. گاهی فرد با توجه به ژنتیک خود دارای فک کوچکی است که دندان ها در اثر رشد به ناچار دچار جهت گیری غیر طبیعی می شوند.
- استفاده از پستانک و شیشه شیر
کودکانی که در دراز مدت و سنین بالاتر از پستانک و شیشه شیر استفاده می کنند، ممکن است به اوربایت دچار شوند، چرا که پلاستیک قسمت جلو پستانک و شیشه شیر به پشت دندان های جلویی فک بالا فشار وارد می کند.
- عادت های نامناسب
مکیدن انگشت، عادت های نامناسب از جمله دندان قروچه، جویدن ناخن، حوادث ناگهانی و …. از دیگر عواملی هستند که می توانند موجب بروز اوربایت شوند.
- مشکلات رشد فک در دوران کودکی
رشد نامتعادل فک بالا و پایین یکی از عوامل مهم اوربایت یعنی جلو بودن فک بالا است. گاهی فک پایین به اندازه کافی رشد نمی کند یا فک بالا بیش از حد رشد می کند که نتیجه ا« جلوتر دیده شدن دندان های بالا خواهد بود.
- فشار غیرطبیعی زبان
برخی افراد هنگام بلع یا صحبت کردن، زبان خود را به پشت دندان های جلویی فشار می دهند. این فشار در طول زمان باعث حرکت دندان ها و تشدید اوربایت می شود.
- ضربه و آسیب های فک و دندان
برخی حوادث، یعنی ضربه های شدید به صورت یا فک موقعیت طبیعی دندان ها و استخوان فک را تغییر می دهند و زمینه را برای ایجاد اوربایت به وجود می آورد.
درمان اوربایت
روش درمان | مناسب برای | مزایا | محدودیت |
ارتودنسی ثابت | اوربایت خفیف تا متوسط | مؤثر، رایج و مناسب برای اکثر سنین | مدت درمان نسبتا طولانی |
پلاک متحرک | کودکان و نوجوانان در سن رشد | کمک به هدایت رشد فک | نیاز به همکاری و استفاده منظم بیمار |
کشیدن دندان | کمبود فضا و شلوغی دندانها | ایجاد فضای مناسب برای حرکت دندانها | به تنهایی درمان اصلی نیست |
جراحی ارتوگناتیک | اوربایت شدید و مشکلات فکی | اصلاح ساختار فک | هزینه و دوره درمان بیشتر |
درمان اوربایت همراه با ایجاد تغییر فرم در دندان و فک می باشد. همین موضوع نشان می دهد که امکان درمان برای افراد با سن کمتر که در محدوده رشد استخوان قرار دارند راحت تر است، البته این به آن معنا نیست که در سنین بالا نمی توان اوربایت را درمان کرد، اما در سنین کمتر در زمان کوتاه تر و با هزینه پایین تر می توانید به نتایج بهتری از درمان دست پیدا کنید. با توجه به شدت اوربایت دو مسیر درمانی با بیشترین کاربرد وجود دارد:
درمان اوربایت بدون جراحی
در بسیاری از موارد اوربایت بدون نیاز به جراحی قابل درمان است. اگر شدت ناهنجاری کم تا متوسط باشد، معمولا با روش هایی مانند ارتودنسی، پلاک های متحرک یا هدایت رشد فک در کودکان می توان مشکل را اصلاح کرد. جراحی معمولا برای مشکلات شدید و ناهنجاری های مربوط به ساختار فک در نظر گرفته می شود.
۱. ارتودنسی دندان
بهترین و پر استقبال ترین روش درمان اوربایت، انجام ارتودنسی می باشد. این نوع درمان برای همه افراد با سنین مختلف کار برد دارد. در مواردی که شدت اوربایت پایین باشد و میزان ناهنجاری آن بسیار شدید نباشد، ارتودنسی بازدهی خوبی از خود به جای می گذارد. در نظر داشته باشید که توصیه همه متخصصان ارتودنسی و جامعه بهداشت جهانی به این موضوع است که انجام ارتودنسی باید سریعا و در سنین پایین تر صورت بگیرد. زمانی که متخصص با کمک ارتودنسی دندان های در حال رشد کودکان و نوجوانان را درمان می کند در واقع آنها را هدایت می کند تا به سمت جای صحیح خود رشد کنند. در مورد افراد با سن بالا خبری از رشد دندان نیست و فقط باید با فشار جانبی ارتودنسی آنها را درمان کرد. همین موضوع باعث می شود نیاز به زمان بسیار بالاتری برای درمان باشد. گاهی ارتودنتیست ممکن است درمان های جانبی از جمله کشیدن دندان را قبل از ارتودنسی تجویز کند تا فضای بیشتری برای دندان ها باز شود.
۲.پلاک های متحرک دندان
در برخی کودکان و نوجوانان، متخصص از پلاک های متحرک استفاده می کند، این پلاک ها وسایلی شبیه قالب های مخصوص دندان هستند که داخل دهان قرار می گیرند و طبق برنامه مشخص باید چند ساعت در روز یا هنگام خواب استفاده شوند. این دستگاه به هدایت رشد فک و قرار گرفتن دندان ها در موقعیت مناسب کمک می کنند و از شدیدتر شدن اوربایت جلوگیری می کند.
۳.کشیدن دندان
اگر به دلیل کمبود فضا، دندان ها بیش از حد روی هم قرار گرفته باشند یا جلو آمدگی دندان های فک بالا شدید باشد، متخصص ممکن است کشیدن یک یا چند دندان را پیشنهاد کند. این کار فضای کافی برای حرکت دندان ها در طول درمان ارتودنسی ایجاد می کند و باعث اصلاح بهتر اوربایت می شود.
۲. جراحی ارتوگناتیک
تحت دو شرایط ممکن است درمان ارتودنسی دیگر جوابگو نباشد و برای برطرف کردن اختلال اوربایت نیاز به جراحی ارتوگنایتیک وجود داشته باشد. یکی اینکه شدت اوربایت به مقدار بسیار زیادی باشد که امکان بازگشت آن و اصلاح دندان ها به کمک ارتودنسی وجود نداشته باشد، دوم اینکه به دلیل دیر اقدام کردن و افزایش سن فرد، نتایج حاصل از ارتودنسی مناسب و قابل رضایت نباشد. در این دو حالت متخصص برای درمان اوربایت جراحی ارتوگنایتیک تجویز می کند.
به این نکته توجه داشته باشید که در موارد زیادی جراحی ارتوگنایتیک به صورت مکمل استفاده می شود و یک بازه یک تا یک و نیم ساله قبل از آن از درمان ارتودنسی برای فرد استفاده می شود. جراحی ارتوگنایتیک در ناحیه سر انجام می شود به همین دلیل بیمار تحت بی هوشی کامل قرار می گیرد و نیاز به دو روز بستری وجود دارد.
بهترین سن درمان
نه تنها در مورد اوربایت بلکه تمام ناهنجاری های دهان و دندان بهتر است در دوران رشد فرد درمان شوند، چرا که فک و دندان ها به حالت سخت و پایدار نرسیده اند و به خاطر شرایط رشدی که در آن قرار دارند قابلیت تغییر، اصلاح و درمان بیشتری دارند. فاز و مرحله اول معاینه و درمان ناهنجاری ها طبق استانداردهای جهانی بهتر است که از سنین هفت سال به بعد یا همان بعد از شروع رشد دندان های دائمی انجام شود.
برای اطلاعات بیشتر درباره سن مناسب ارتودنسی کلیک کنید.
در مرحله دوم که همراه با درمان ارتودنسی است سن شروع را ۱۰ سال به بالا در نظر می گیرند. برای انجام درمان ارتودنسی بازه ۱۰ تا ۱۵ سال سن مناسب با بازدهی بالا می باشد که خروجی بسیار ایده آلی را برای فرد فراهم می کند. البته در کنار سن، شرایط جسمی بیمار، شدت ناهنجاری و .. نیز در شروع درمان تاثیرگذار می باشند.
تفاوت اوربایت و اورجت چیست؟
| ویژگی | اوربایت | اورجت |
| نوع مشکل | همپوشانی بیش از حد دندان ها | جلو بودن بیش از حد دندان های بالا |
| جهت ناهنجاری | عمودی | افقی |
| ظاهر دندان ها | دندان های بالا بیش از حد روی دندان های پایین را می پوشانند | دندان های فک بالا جلوتر از حالت طبیعی قرار می گیرند |
| تشخیص ساده | دندان های بالا روی دندان های پایین می افتند | دندان های بالا به سمت جلو بیرون زده دیده می شوند |
جلوزدگی فک بالا باعث چه عوارض و اختلالاتی می شود؟
عدم درمان به موقع اوربایت در اولین مراحل تشخیص و سنین پایین تر، باعث می شود که شدت آن افزایش یابد و اختلالات جانبی دیگری را برای فرد ایجاد کند.
- افزایش ساییدگی و شکسته شدن دندان ها
- پوسیدگی دندان ها
- درد در ناحیه ریشه دندان و فک
- عفونت های لثه ای
- مشکل در جویدن غذا و خوراکی
- ایجاد مشکلات گوارشی
- اختلال در تلفظ برخی حروف
- مشکل در بسته شدن کامل لب ها
- آسیب به سقف دهان
- افزایش عفونت و بیماری های لثه
- خروپف یا برخی اختلالات تنفسی
- تغییر فرم صورت و لبخند
- کاهش بهداشت دهان و دندان بخاطر باقی ماندن مواد غذایی و خوراکی ها در میان دندان ها
- کاهش اعتماد به نفس در دراز مدت و شدیدتر شدن ناهنجاری
عوارض عدم درمان اوربایت
اوربایتهای خفیف که تغییرات زیادی از نظر چهره و فرم صورت ایجاد نمی کنند معمولا خیلی جدی گرفته نمی شوند، اما باید بدانید که در دراز مدت این نوع اوربایت به اندازه ناهنجاری های شدید، مشکلات و عوارض ماندگاری را به همراه خواهد داشت. با این حال باید بدانید که اورجت در هر نوع خود خطرناک است و نیاز به درمان دارد تا از عوارض زیر جلوگیری شود:
هزینه درمان اوربایت
شدت اوربایت بسیار متنوع می باشد و از طرفی سن بیمار در زمان مراجعه نیز مطرح است، به همین خاطر نمی توان به صورت دقیق هزینه درمان ارتودنسی آن را بیان کرد. بعد از انجام معاینات و جلسه مشاوره با متخصص، هزینه کامل درمان اوربایت به همراه طول درمان برآورد می شود و به بیمار اطلاع داده می شود.
نمونه درمان اصلاح مشکل clll (جلوزدگی فک بالا و عقب بودن فک پایین) و نامرتبی دندانی با دیستالیزیشن به وسیله پندولوم بدون کشیدن دندان
سوالات متداول
آیا اوربایت بدون ارتودنسی هم درمان می شود؟
در بیشتر مواقع خیر مخصوصا از نوع اوربایت دندانی که باید به کمک ارتودنسی به موقعیت صحیح خود برگردند.
در برخی موارد خیلی خفیف در کودکان می توان از پلاک های متحرک، تمرینات فکی و عضلانی و اصلاح عادت های دهانی نیز پیشنهاد می شود.
آیا اوربایت در بزرگسالی هم درمان می شود؟
بله اوربایت حتی در بزرگسالان نیز قابل درمان است اما با توجه به شدت و نوع آن روش های درمانی ترکیبی یا مخصوص آن پیشنهاد میشود.
هرچند در کودکی درمان آن آسان تر است اما در سن بالا نیز بلا مانع است و نتیجه موثری دارد.
درمان اوربایت چقدر طول می کشد؟
بستگی به شدت اوربایت درمان آن می تواند به صورت زیر طول بکشد:
- موارد خفیف: ۶ تا ۱۲ ماه
- شدید و تا متوسط: ۱۸ تا ۲۴ ماه
اگر جراحی نیز انجام شود و درکنار ان ارتودنسی کمی بیشتر تا ۳ سال طول می کشد.
آیا اوربایت باعث تغییر چهره می شود؟
بله، فرم صورت در مشکل اوربایت شدید تاثیر می گذارد و باعث جلوتر دیده شدن فک یا دندان های بالا، تغییر حالت لب ها و تغییر ظاهر لبخند می شود. میزان این تغییر به شدت ناهنجاری بستگی دارد.
آیا جلو بودن فک بالا خطرناک است؟
جلو بودن فک بالا همیشه خطرناک نیست، اما اگر شدید باشد و درمان نشود، باعث مشکلاتی همچون درد فک، اختلال در جویدن، ساییدگی دندان ها و افزایش احتمال آسیب به دندان های جلویی می شود.
نتیجه گیری
اوربایت یا جلو بودن دندان های فک بالا یکی از ناهنجاری های شایع دهان و دندان است که علاوه بر تاثیر بر ظاهر، مشکلاتی همچون در جویدن، گفتار و سلامت دندان ها ایجاد می کند. تشخیص و درمان به موقع، به ویژه در سنین پایین، نقش مهمی در جلوگیری از عوارض و رسیدن به نتیجه درمانی بهتر دارد.
برای درمان اوربایت در کلینیک دکتر ستار کبیری، شرایط دندان و فک شما به صورت تخصصی بررسی می شود. این مرکز خدمات ارتودنسی ثابت، متحرک و شفاف را ارائه می دهد و طول درمان و بهترین روش اصلاح متناسب با شرایط شما تعیین خواهد شد.
