فرآیند های درمانی در هر زمینه ای که باشید برای فرد دلهره آور است و در ابتدا ممکن است نسبت به انجام آن نگرانی هایی داشته باشد. اغلب این استرس و نگرانی بخاطر عدم اطلاع کامل از مراحل درمان و پروسه ای است که باید طی کنیم. زمانی که اطلاعات دقیقی نسبت به روش درمان خود و مراحل مختلف آن داشته باشیم، با آرامش و آسودگی جهت رسیدن به سلامتی کامل اقدام می کنیم. درمان ارتودنسی نیز به خاطر اینکه یکی از طولانی ترین درمان هایی است که برای بدن استفاده می شود به مراتب حساسیت بر انگیز می باشد. در این مطلب تمام مراحل ارتودنسی دندان به ترتیب معرفی می شود و اطلاعات کامل آن در اختیار شما قرار داده می شود. همچنین به پرتکرار ترین سوالات مراحل ارتودنسی نیز پاسخ خواهیم داد.
مراحل ارتودنسی دندان با فیلم
مراحل انجام ارتودنسی دندان به ترتیب
فرآیند درمان ارتودنسی و مراحل آن در بیمار تحت تاثیر عوامل گوناگون، متفاوت خواهد بود. چرا که نوع ناهنجاری و شدت آن همیشه یکسان نیست و نیاز به درمان های جانبی و یا انتخاب روش های متفاوت از ارتودنسی وجود دارد. گام های اولیه درمان به صورت مشابه در همه یکسان است و در فاز بعد از معاینات اولیه تفاوت ها مشخص می شود که به هر کدام در مرحله خود خواهیم پرداخت:
۱. مشاوره و مراجعه به متخصص ارتودنسی
در اولین جلسه، متخصص ارتودنسی ساختار کلی دهان را بررسی میکند؛ از جمله وضعیت ردیف بودن دندانها، میزان شلوغی یا فاصلهها، نحوهی جفت شدن دندانها و سلامت لثه. در این مرحله درباره هدف بیمار از ارتودنسی و انتظارات او نیز صحبت میشود. متخصص بر اساس معاینات، عکسها و مدلهای دندانی، نوع درمان مناسب را انتخاب میکند؛ مانند ارتودنسی ثابت فلزی یا سرامیکی، ارتودنسی متحرک یا الاینرهای شفاف. سپس مدت زمان تقریبی درمان، هزینهها و مراحل بعدی به بیمار توضیح داده میشود.
۲. دریافت نوبت از متخصص و انجام معاینات اولیه
برای تشخیص نوع ناهنجاری و شدت آن باید تحت معاینات اولیه قرار بگیرد تا متخصص با تشخیص دقیق ناهنجاری مناسب ترین روش های ارتودنسی را برای درمان شما بیان کند و با توجه به پارامتر های هزینه، طول درمان ارتودنسی و … به شما کمک کند روش مناسب را انتخاب کنید.
۳. تصویر برداری از دندان ها
پیش از نصب دستگاه ارتودنسی باید دهان در بهترین وضعیت سلامت باشد. پوسیدگی ها ترمیم میشوند، جرم گیری انجام می شود و در صورت نیاز، برخی دندانها برای ایجاد فضای کافی کشیده میشوند. هدف این مرحله جلوگیری از مشکلات لثهای و پوسیدگی در طول درمان است.
در گام سوم مراحل ارتودنسی دندان ممکن است برای برخی مراجعین نیاز باشد مرحله درمان دندان های پوسیده انجام شود.
عکس رنگی و عکس OPG دو دسته تصویر برداری هستند که اطلاعات کاملی را در مورد وضعیت دندان ها و ریشه آنها در اختیار متخصص ارتودنسی قرار می دهد.
۴. قالب گیری دندان ها
زمانی که نوع ارتودنسی مشخص شد و سلامتی تمام دندان ها تایید شد، متخصص با انجام قالب گیری اطلاعات مورد نیاز نسبت به وضعیت دندان ها را دریافت می کند. این قالب گیری برای ثبت اطلاعات اولیه ناهنجاری دندان ها صورت می گیرد تا هم اجرای ارتودنسی مناسب تری صورت بگیر و هم امکان مقایسه نتایج درمان با وضعیت اولیه وجود داشته باشد.
۵. آمادگی برای انجام ارتودنسی با رعایت بهداشت دهان
باید فرد در شرایط قبل از ارتودنسی به مراتب و چندین برابر شرایط عادی نظافت دهان و دندان خود را انجام دهد. در نهایت متخصص ارتودنسی با انجام پولیش برای سطح دندان ها آنها را برای نصب براکت ارتودنسی آماده می کند.
بیشتر بدانید اختلال اور بایت یا جلو بودن فک بالا چیست
۶. نصب براکت و سیم ارتودنسی
حالا زمان آن است که براکت ها و بریس های ارتودنسی با توجه به نوع انتخاب شده، بر روی دندان ها نصب گردد. با توجه به اینکه چه نوع ارتودنسی انتخاب شده، فرآیند اجرا و نصب آن متفاوت می باشد. در مورد ارتودنسی متحرک قالب های آماده شده به راحتی روی دندان ها قرار داده می شود و بیمار می آموزد که چطور آنها را در زمان های مورد نیاز از دهان خارج کند و دوباره در محل خود قرار دهد.
اگر ارتودنسی ثابت باشد براکت ها توسط چسب های ویژه بر روی سطح دندان متصل می شوند. براکت ها که در محل خود فیکس شدند سیم های ارتودنسی از میان آنها عبور داده می شود تا دندان ها را با فشار خود در جهت اصلاح وضعیت حرکت دهند.
مراحل نصب انواع ارتودنسی دندان
۱. مراحل نصب ارتودنسی لینگوال
در ارتودنسی لینگوال، براکتها و سیمها در سطح داخلی دندانها نصب میشوند؛ بنابراین فرآیند نصب آن نیازمند تجهیزات و دقت بالاتری نسبت به ارتودنسی معمولی است. پس از تهیه قالب یا اسکن دیجیتال، براکتهای لینگوال بهصورت کاملاً سفارشی و متناسب با فرم پشت دندانها ساخته میشوند. این براکتها داخل یک شِبهقالب یا Tray مخصوص قرار میگیرند تا هنگام نصب در موقعیت دقیق خود روی دندان ثابت بمانند.
در جلسه نصب، قالب حاوی براکتها روی دندان قرار میگیرد و با چسب مخصوص ثابت میشود. پس از سفت شدن چسب، قالب برداشته میشود و براکتها در جای درست باقی میمانند. سپس سیم ارتودنسی از میان براکتها عبور داده میشود و با قفلها یا الاستیکهای ریز در پشت دندان محکم میشود. به دلیل دسترسی محدود پشت دندانها، نصب و تنظیم اولیه زمان بیشتری نسبت به ارتودنسی ثابت معمولی دارد.
پس از نصب کامل سیستم، متخصص فشار اولیه را تنظیم میکند و نحوه حرکت دندانها را بررسی میکند. بیمار نیز آموزشهای اولیه شامل نحوه تمیز کردن دندانها، مراقبت از براکتهای داخلی و روش صحیح غذا خوردن را دریافت میکند. ممکن است بیمار در هفتههای اول کمی احساس تداخل با زبان یا تغییر در تلفظ داشته باشد، اما این موضوع معمولاً بهتدریج برطرف میشود.
۲. مراحل نصب ارتودنسی سرامیکی
در ارتودنسی سرامیکی، براکتها از جنس سرامیک شفاف یا همرنگ دندان هستند و ظاهر طبیعیتری نسبت به براکتهای فلزی ایجاد میکنند. فرآیند نصب مشابه ارتودنسی ثابت است، اما به دلیل ظرافت و شکنندگی براکتهای سرامیکی، دقت بیشتری هنگام قرار دادن آنها لازم است. ابتدا دندانها تمیز و خشک میشوند و سپس یک لایه نازک چسب مخصوص روی سطح دندان قرار میگیرد. براکتهای سرامیکی با ابزار دقیق روی دندانها چسبانده شده و با نور سفت میشوند تا کاملاً ثابت شوند.
پس از قرار گرفتن براکتها، سیم ارتودنسی از میان آنها عبور داده میشود و با کشهای شفاف یا دربهای مخصوص قفلکننده (بسته به نوع سیستم) ثابت میشود. سیم در ابتدا فشار ملایمی وارد میکند و در جلسات دورهای تنظیم میشود تا دندانها بهتدریج به جای درست خود منتقل شوند. براکتهای سرامیکی به دلیل رنگ طبیعیشان کمتر دیده میشوند، اما نیاز به مراقبت بیشتری دارند تا تغییر رنگ ندهند یا دچار شکستگی نشوند.
بیشتر بخوانید» قیمت ارتودنسی فک بالا
۳. مراحل نصب ارتودنسی دیمون
در ارتودنسی دیمون، براکتها دارای مکانیزم کشویی هستند و برخلاف ارتودنسی معمولی نیازی به کشهای رنگی برای نگهداشتن سیم ندارند؛ به همین دلیل نصب و حرکت دندانها روانتر انجام میشود. در جلسه نصب، ابتدا دندانها کاملاً خشک و آماده میشوند و سپس براکتهای دیمون با چسب مخصوص روی هر دندان قرار میگیرند. این براکتها به دلیل طراحی ظریف و سیستم خودقفلشونده، باید با دقت بیشتری در موقعیت صحیح چسبانده شوند.
پس از قرار گرفتن براکتها، سیم ارتودنسی وارد شیار براکتها میشود و بهجای کش، با دربهای کشویی کوچک داخلی (Clip) قفل میگردد. این سیستم اصطکاک بسیار کمی ایجاد میکند و باعث میشود بیمار فشار و درد کمتری نسبت به ارتودنسی معمولی احساس کند. نصب سیم و قفل شدن آن بهصورت یکنواخت انجام میشود و معمولاً زمان کمتری نسبت به روش سنتی میگیرد.
۴. مراحل نصب ارتودنسی نامرئی
در ارتودنسی نامرئی، دستگاهی روی دندان نصب نمیشود؛ بلکه مجموعهای از الاینرهای شفاف و متحرک جایگزین براکت و سیم میشوند. پس از معاینه اولیه، از دندانها اسکن دیجیتال سهبعدی گرفته میشود تا مدل دقیق فک ساخته شود. متخصص با استفاده از نرمافزارهای پیشرفته، حرکت دندانها را مرحلهبهمرحله طراحی میکند و مسیر درمان بهصورت دیجیتال شبیهسازی میشود.
بر اساس طرح درمان، مجموعهای از الاینرهای شفاف مخصوص همان بیمار ساخته میشود. هر الاینر بخش کوچکی از حرکت دندانها را انجام میدهد و معمولاً هر ۷ تا ۱۴ روز یکبار با الاینر بعدی جایگزین میشود. در جلسه نصب، پزشک الاینرها را روی دندان تست میکند و در صورت نیاز روی دندانها برجستگیهای ریز و همرنگی به نام Attachment نصب میشود تا الاینر نیرو را دقیقتر منتقل کند.
درباره الاینر شفاف ارتودنسی دندان کامل بخوانید
مدت زمان نصب براکت نامرئی و متحرک کمتر از نیم ساعت طول می کشد.
در مورد ارتودنسی ثابت، دیمون و لینگوال زمان نصب حدود ۲ ساعت خواهد بود.
مراقبت های پس از نصب ارتودنسی
با رعایت یک سری نکات بهداشتی و انجام مراقبت های خاص در دوران ارتودنسی می توانید هم نتایج بهتری را دریافت کنید و هم مانع ایجاد پوسیدگی دندان، تغییر رنگ دندان و عفونت لثه های خود شوید:
- رعایت بهداشت دهان و دندان حداقل سه مرتبه در روز با کمک مسواک و خمیر دندان
- در دوران ارتودنسی از مسواک مخصوص استفاده شود.
- عدم خوردن غذاها و خوراکی های چسبنده و دارای رنگ دانه
- استفاده اصولی و مرتب از نخ دندان
- عدم خوردن غذا ها ، خوراکی ها و میوه های سفت و سخت
بیشتر بخوانید: چگونه باید از ارتودنسی دندان های خود مراقبت کنیم
- عدم مصرف داروهای خود سرانه و استفاده مرتب از مسکن هایی که متخصص بابت درد احتمالی تجویز کرده است.
- مراقبت و نگهداری درست و بهداشتی از ارتودنسی متحرک در زمانی که از دهان خود خارج می کنید.
- عدم دست کاری براکت ها و فشار دادن آنها با نوک زبان و لب های خود
ارزیابی های ماهانه ارتودنسی
پس از نصب ارتودنسی، بیمار باید در فواصل منظم—معمولاً هر ۴ تا ۶ هفته—به متخصص مراجعه کند تا روند حرکت دندانها تحت کنترل باشد. در هر جلسه، وضعیت براکتها، سیمها و بافتهای اطراف بررسی میشود و در صورت نیاز، سیم ارتودنسی تعویض یا دوباره تنظیم میگردد. این تنظیمات باعث میشوند نیرو بهصورت کنترلشده و دقیق به دندانها وارد شود و حرکت صحیح آنها در مسیر طراحیشده ادامه یابد.
در برخی جلسات، ممکن است از ابزارهای کمکی مانند کشهای بینفکی، سیمهای ظریفتر یا قویتر، فنرهای بازکننده فضا یا الاستیکهای مخصوص استفاده شود تا اصلاحات لازم سریعتر و دقیقتر انجام شود. این مرحلهها بخشی طبیعی از درمان هستند و هر کدام برای اصلاح موقعیت دندان یا فک نقش مشخصی دارند. متخصص همچنین هرگونه التهاب، زخم یا مشکل مربوط به براکتها را بررسی کرده و در صورت نیاز اصلاح میکند.
با پیشرفت درمان، دندانها کمکم در موقعیت صحیح قرار میگیرند و در جلسات پایانی، تنظیمات به سمت اصلاحات جزئی، هماهنگسازی نهایی و تکمیل اکلوژن حرکت میکند. پایش منظم این جلسات تضمین میکند که درمان بدون توقف، مطابق طرح اولیه و با بهترین نتیجه ممکن پیش برود. این مرحله برای موفقیت درمان حیاتی است و همکاری بیمار در مراجعه بهموقع نقش مهمی در کیفیت نتیجه نهایی دارد.
برداشتن براکت و وسایل ارتودنسی
در نهایت بعد از اتمام طول درمان ارتودنسی متخصص براکت ها و سیم های ارتودنسی را از دهان شما خارج می کند و می توانید به شرایط زندگی معمول قبل از ارتودنسی خود برگردید با این تفاوت که ناهنجاری شما درمان شده است.
درباره چگونگی برداشتن ارتودنسی یا دیباندینگ بیشتر بخوانید
در برخی موارد ممکن است احتمال بازگشت دندان ها به حالت قبل وجود داشته باشد که متخصص برای فرد در چنین شرایطی نگهدارنده یا ریتینر تجویز می کند. باید تا یک مدت خاص از ریتینر برای دندان ها استفاده شود تا بازگشت دندان ها اتفاق نیافتد.
فیلم مراحل ارتودنسی – دکتر ستار کبیری
جمع بندی و توصیه نهایی برای شروع درمان
ارتودنسی یک فرآیند مرحلهبهمرحله و کاملاً تخصصی است که از ارزیابی اولیه تا تثبیت نتایج، نیازمند صبر، همکاری و مراجعه منظم بیمار است. انتخاب روش مناسب—چه ثابت، سرامیکی، دیمون، لینگوال یا الاینرهای نامرئی—باید بر اساس بررسی دقیق وضعیت دندانها، سن، شدت ناهنجاری و میزان همکاری بیمار انجام شود. رعایت بهداشت دهان و دندان، مراجعه بهموقع و پیروی از توصیههای متخصص مهمترین عواملی هستند که موفقیت درمان را تضمین میکنند.
اگر قصد شروع ارتودنسی دارید، بهترین نقطه آغاز یک جلسه مشاوره تخصصی است. در این جلسه وضعیت دندانها ارزیابی میشود و با آگاهی کافی از نوع درمان، مدت زمان، هزینهها و انتظارات واقعی وارد مسیر درمان میشوید. هرچه همکاری بیمار بیشتر باشد، نتیجه درمان سریعتر، زیباتر و پایدارتر خواهد بود. ارتودنسی نهتنها لبخند را زیباتر میکند، بلکه عملکرد صحیح دندانها و سلامت دهان را در سالهای آینده تضمین میکند.
سوالات متداول
نصب براکت ها چقدر زمان می برد؟
زمان نصب براکت ها تحت تاثیر پارامترهایی مانند توانایی متخصص ارتودنسی، نوع ارتودنسی و شدت ناهنجاری دندان ها متفاوت خواهد بود. براکت های ثابت معمولی راحت تر و براکت های ارتودنسی لینگوال در زمان طولانی تری نصب می شوند. بازه ای بین ۱ تا ۲ ساعت برای نصب ارتودنسی زمان نیاز است.
بین مراحل ارتودنسی کودکان با بزرگسالان تفاوت وجود دارد؟
روند کلی درمان به یک شکل می باشد که با معاینات اولیه شروع می شود. اما در کودکان احتمال اینکه با تجهیزات کنترلی و همچنین ارتودنسی متحرک بتوان ناهنجاری را مهار کرد وجود دارد و فرآیند درمان ساده تر و با زمان کمتری انجام می گیرد.
بعد از ارتودنسی تا چه مدت باید از ریتینر استفاده کنیم؟
متخصص با توجه به شرایط ناهنجاری و وضعیت نهایی دندان ها تجویز می کند که تا چه مدت از نگهدارنده استفاده کنید. این مدت ممکن است تا یک مدت ۳ ساله به طول بیانجامد تا دندان ها به ثبات دائمی خود دست پیدا کنند.
آیا نصب براکت های ارتودنسی روی دندان ها بر گفتار اثر می گذارد؟
تجهیزات ارتودنسی و براکت ها کاملا روی دندان ها قرار می گیرند و باعث اختلالی در صحبت کردن نمی شوند. با این حال در چند روز اول به دلیل عدم عادت به براکت ها کمی حساسیت وجود دارد و ممکن است با احتیاط صحبت کنید که این موضوع سبب می شود افراد فکر کنند صحبت کردن آنها دچار مشکل شده است. به مرور و با عادت به ارتودنسی این موضوع نیز رفع می گردد.
