طبق گزارش منتشرشده در American Journal of Orthodontics، حدود 50 درصد افراد دارای ارتودنسی در صورت رعایت نکردن دقیق بهداشت دهان، لکه یا تغییر رنگ مینای دندان را تجربه میکنند. تجربه بسیاری از بیماران هم نشان میدهد حتی افرادی که قبل از ارتودنسی دندانهای سفیدی داشتهاند، اگر در طول درمان مصرف قهوه، چای یا دخانیات را کنترل نکنند، بیشتر در معرض تغییر رنگ دندان بعد از ارتودنسی قرار میگیرند.
علت تغییر رنگ دندان بعد از ارتودنسی
ماندن پلاک و ذرات غذا در اطراف براکتها و زیر سیمهای ارتودنسی به مرور باعث ایجاد جرم و تغییر رنگ مینای دندان میشوند. در بسیاری از بیماران، این مشکل به شکل زرد شدن دندان بعد از ارتودنسی، لکه سفید اطراف براکت یا حتی تیره شدن بعضی نواحی دندان دیده میشود. طبق مطالعات منتشرشده در Journal of Clinical Orthodontics، احتمال ایجاد لکههای مینایی در افرادی که بهداشت ضعیفی در دوران ارتودنسی دارند، تا ۳ برابر بیشتر از سایر بیماران است.
تاثیر مواد مورد استفاده در براکتها بر تغییر رنگ دندان در ارتودنسی
نوع براکت و مواد مورد استفاده در ارتودنسی بر میزان تغییر رنگ دندان در ارتودنسی موثر هستند؛ چرا که برخی براکتها و چسبهای ارتودنسی رنگدانه مواد غذایی را بیشتر جذب کرده و باعث ایجاد لکه میشوند.
- براکتهای سرامیکی: این براکتها حساسیت بالایی نسبت به قهوه، چای، زعفران و نوشابه دارند. در صورت رعایت نکردن بهداشت احتمال تغییر رنگ دندان بعد از ارتودنسی با براکتهای سرامیکی بیشتر است.
- چسب براکت ها: مواد رزینی که برای اتصال براکت به دندان استفاده میشوند، در صورت تماس مداوم با بزاق دهان تغییر رنگ میدهند و باعث ایجاد هاله زرد اطراف براکت میشوند.
- جذب بیشتر پلاک توسط برخی براکت ها: براکتهای بیکیفیت یا زبر، باکتری و جرم بیشتری جذب میکنند و علت اصلی زرد شدن دندان بعد از ارتودنسی هستند.
- جذب رنگ سریع توسط کشهای ارتودنسی: نوشیدنیهای رنگی و دخانیات بیشتر باعث تغییر رنگ کش ارتودنسی میشوند و در نتیجه دندانها را تیره نشان میدهند.
انتخاب براکت مناسب و رعایت بهداشت دهان، نقش مهمی در جلوگیری از زرد شدن دندان در ارتودنسی دارد.
واکنشهای شیمیایی مواد تثبیت کننده؛ ایجاد لکه سفید دندان بعد از ارتودنسی
مواد تثبیتکننده براکتها دائما در معرض بزاق، مواد غذایی و تغییرات دمایی قرار میگیرند. چنین موضوعی باعث ایجاد لکه سفید دندان بعد از ارتودنسی یا زردی اطراف براکت میشوند.
- فرسایش چسب براکت توسط مواد اسیدی: نوشابه، آبمیوههای صنعتی و خوراکیهای اسیدی به مرور ساختار مواد تثبیتکننده را ضعیف میکنند و احتمال تغییر رنگ دندان بعد از ارتودنسی را افزایش میدهند.
- تغییرات دمایی: مصرف مداوم نوشیدنی خیلی داغ یا خیلی سرد باعث تغییر تدریجی رنگ رزینهای ارتودنسی شده و اطراف براکتها را زردتر نشان میدهد.
- واکنش با رنگدانههای غذایی: در برخی مواقع مواد اتصالکننده در ارتودنسی در تماس با قهوه، چای و دخانیات سریع تغییر رنگ میدهند. در اغلب موارد علت سفید شدن لکهای دندان بعد از براکت این مسئله است.
- کیفیت پایین مواد: مواد تثبیتکننده ضعیف زودتر دچار تغییر رنگ میشوند و سطح آنها راحتتر پلاک و جرم جذب میکند.
در نهایت کیفیت مواد استفاده شده در ارتودنسی، تاثیر مستقیمی در جلوگیری از لکه دندان هنگام ارتودنسی و حفظ ظاهر طبیعی دندانها دارد.
تاثیر مواد غذایی و تغذیه در تغییر رنگ دندان در ارتودنسی
مواد غذایی تاثیر مستقیمی بر تغییر رنگ دندان در ارتودنسی دارند. در صورتی که بهداشت دهان و دندان را به خوبی رعایت نکنید به مرور لکه زرد روی دندان ایجاد میشود.
- خوراکیهای رنگی: سس گوجه، زردچوبه، شکلات، لبو و غذاهای پرادویه به مرور باعث زرد شدن دندان بعد از ارتودنسی میشوند.
- مواد قندی: شیرینی، نوشیدنیهای شیرین و تنقلات چسبناک باعث تجمع پلاک اطراف براکت میشوند و خطر ایجاد لکه سفید دندان بعد از ارتودنسی را افزایش میدهند.
- کمبود کلسیم و ویتامین و تضعیف مینای دندان: در صورتی که رژیم مناسبی نداشته باشید مقاومت مینای دندان کم شده و احتمال تغییر رنگ و پوسیدگی پس از ارتودنسی افزایش میابد.
در صورتی که به اصول تغذیهای توجه کنید معمولا پس از برداشتن ارتودنسی دندانهایی شفاف و بدون لکه خواهید داشت.
کمبود بزاق دهان و تاثیر آن در تغییر رنگ دندان ارتودنسی شده
بزاق دهان بهصورت طبیعی سطح دندانها را تمیز میکند و باعث شسته شدن باکتریها و اسیدهای آسیبزا میشود. زمانی که دهان خشک باشد، پلاک و رنگدانهها مدت بیشتری روی براکت و دندان باقی میمانند و احتمال تغییر رنگ دندان در ارتودنسی بیشتر میشود. خشکی دهان همچنین احتمال دارد خطر زرد شدن دندان بعد از ارتودنسی را افزایش دهد؛ بهخصوص در افرادی که آب کم مینوشند یا عادت به تنفس دهانی دارند.
بیشتر بخوانید: اهمیت خمیر دندان در ارتودنسی
رعایت نکردن بهداشت دهان و دندان پس از ارتودنسی
از دیگر دلایل اصلی تغییر رنگ دندان در ارتودنسی میتوان به عدم رعایت بهداشت اصولی اشاره کرد. وجود براکت و سیم باعث میشود ذرات غذا و پلاک راحتتر بین دندانها باقی بمانند و اگر بهخوبی تمیز نشوند، به مرور باعث زردی و ایجاد لکه روی دندان میشوند.
- تجمع پلاک اطراف پراکت: براکتها سطح مناسبی برای چسبیدن باکتری و جرم هستند و همین مسئله موجب افزایش خطر زرد شدن دندان بعد از ارتودنسی میشود.
- مسواک نزدن صحیح: وقتی اطراف براکت تمیز نشود، مواد معدنی مینای دندان از بین میروند و احتمال ایجاد لکه سفید دندان بعد از ارتودنسی افزایش پیدا میکند.
- عدم استفاده از نخ دندان: باقی ماندن مواد غذایی بین دندانها میتواند علاوهبر تغییر رنگ، باعث پوسیدگی و حتی علت سیاه شدن دندان در ارتودنسی شود.
طبق مطالعات منتشرشده در European Journal of Orthodontics، افرادی که روزانه کمتر از دو بار مسواک میزنند، تا ۳ برابر بیشتر در معرض لکههای مینایی و تغییر رنگ دندان قرار دارند.
استعمال دخانیات؛ عامل اصلی زرد شدن دندان در ارتودنسی
استعمال دخانیات یکی از مهمترین عوامل تغییر رنگ دندان در ارتودنسی محسوب میشود، زیرا نیکوتین و قطران موجود در سیگار و قلیان بهراحتی روی براکت، کش ارتودنسی و سطح دندان مینشینند. این مواد به مرور باعث زرد شدن دندان بعد از ارتودنسی، تیرگی براکتها و حتی تغییر رنگ کش ارتودنسی میشوند. علاوه بر این، دخانیات با ایجاد خشکی دهان و افزایش تجمع پلاک، احتمال ایجاد لکه و پوسیدگی دندان را هم بیشتر میکنند.
استفاده از محصولات نامناسب بهداشتی؛ فاکتوری مهم در تغییر رنگ دندان در ارتودنسی
استفاده از بعضی خمیردندانها و دهانشویههای نامناسب ممکن است باعث تغییر رنگ دندان در ارتودنسی شود. برخی دهانشویههای حاوی کلرهگزیدین در صورت مصرف طولانی مدت، اطراف براکتها را زرد یا قهوهای میکنند و بعضی خمیردندانهای سفیدکننده قوی نیز با آسیب به مینای دندان، احتمال ایجاد لکه سفید دندان بعد از ارتودنسی را افزایش میدهند. همچنین استفاده نکردن از مسواک و نخ دندان مخصوص ارتودنسی میتواند روند جلوگیری از زرد شدن دندان در ارتودنسی را دشوارتر کند.
بیشتر بخوانید: اهمیت استفاده از دهانشویه ارتودنسی
علت لکه سفید دندان بعد از ارتودنسی
ایجاد لکه سفید دندان بعد از ارتودنسی معمولا به دلیل از بین رفتن مواد معدنی مینای دندان در اطراف براکتها اتفاق میافتد. این لکهها اغلب زمانی دیده میشوند که پلاک و باکتری برای مدت طولانی روی دندان باقی بمانند و بهداشت دهان بهخوبی رعایت نشود.
- تجمع پلاک اطراف براکت در اثر عدم رعایت بهداشت
- مصرف زیاد مواد قندی
- خشکی دهان
طبق مطالعات منتشرشده در British Dental Journal، لکههای سفید مینایی در بیماران ارتودنسی با بهداشت ضعیف، تا ۴۰ درصد بیشتر دیده میشود.
علت زرد شدن دندان بعد از ارتودنسی
زرد شدن دندان بعد از ارتودنسی معمولا به دلیل تجمع پلاک، جرم و باقی ماندن رنگدانههای غذایی اطراف براکتها ایجاد میشود.
- تجمع جرم و پلاک اطراف براکتها:
- مصرف نوشیدنیها و خوراکیهای رنگی
- رعایت نکردن بهداشت دهان
- آسیب به مینای دندان بر اثر استفاده نادرست از سفیدکنندههای قوی یا مواد اسیدی
طبق گزارش انجمن دندانپزشکی آمریکا (ADA)، تجمع پلاک در بیماران ارتودنسی چند برابر سریعتر از حالت عادی اتفاق میافتد و همین مسئله علت اصلی تغییر رنگ دندان در این دوران محسوب میشود.
علت سیاه شدن دندان بعد از ارتودنسی
علت سیاه شدن دندان در ارتودنسی معمولا به تجمع شدید پلاک و جرم اطراف براکتها، پوسیدگی دندان یا مصرف دخانیات مربوط میشود. تمیز نکردن صحیح دندانها در طول درمان باعث رشد باکتریها و ایجاد لکههای تیره روی مینای دندان میشود.
- پوسیدگی اطراف براکتها
- تجمع جرم و پلاک قدیمی
- مصرف سیگار و قلیان
- رعایت نکردن بهداشت دهان
اگر تیرگی دندان همراه با درد یا حساسیت باشد، باید سریعا به دندانپزشک مراجعه کنید؛ چرا که ممکن است دندان پوسیده باشد.
بیشتر بخوانید: تغییر رنگ کش ارتودنسی
علت تغییر رنگ کش ارتودنسی
در بیشتر کشهای شفاف یا روشن، بیمار با تغییر رنگ کش ارتودنسی مواجه میشود. دلیل بروز این مشکل به شرح زیر است:
- مصرف زیاد قهوه و چای
- نوشابه و آبمیوههای رنگی
- استعمال دخانیات
- رعایت نکردن بهداشت دهان
- مصرف غذاهای پررنگ مثل زردچوبه و سسها
- کیفیت پایین کشهای ارتودنسی
تجربه بیماران نشان میدهد کشهای شفاف سریع تر تغییر رنگ میدهند. به همین دلیل متخصصان ارتودنسی توصیه میکنند برای کاهش تغییر رنگ، مصرف مواد رنگی محدود و بهداشت دهان بهصورت دقیق رعایت شود.
بیشتر بخوانید: ارتودنسی رنگی دندان
علت تغییر رنگ براکت ارتودنسی
علت تغییر رنگ براکت ارتودنسی معمولا به نوع براکت، کیفیت مواد سازنده و میزان رعایت بهداشت دهان مربوط میشود. به طور کلی علت تغییر رنگ براکت ارتودنسی به شرح زیر است:
- تجمع پلاک و جرم اطراف براکت
- مصرف نوشیدنیهای رنگی
- استعمال سیگار و قلیان
- استفاده از دهانشویههای نامناسب
- کیفیت پایین براکت یا چسب ارتودنسی
- تمیز نکردن صحیح براکتها
طبق بررسیهای Dental Materials Journal، براکتهای سرامیکی در مقایسه با براکتهای فلزی حساسیت بیشتری به جذب رنگدانه دارند و بیشتر دچار تغییر رنگ ظاهری میشوند.
جلوگیری از زرد شدن دندان در ارتودنسی
با رعایت چند نکته ساده میتوانید از تغییر رنگ دندان در طول ارتودنسی جلوگیری کنید. در اغلب موارد زردی دندان یا ایجاد لکه سفید مربوط به عدم توجه به مراقبتهای روزانه است.
- مسواک زدن: بعد از هر وعده غذایی مسواک بزنید. باقی ماندن مواد غذایی اطراف براکتها اصلیترین دلیل زرد شدن دندان بعد از ارتودنسی هستند.
- محدود کردن نوشیدنیهای رنگی: قهوه، چای و آبمیوههای صنعتی که باعث تغییر رنگ دندان یا تغییر رنگ کش ارتودنسی میشوند را محدود کنید.
- استفاده از مسواک و نخ دندان مخصوص: به جای استفاده از مسواکهای معمولی حتما از مسواک و نخ دندان مخصوص ارتودنسی استفاده کنید. این مسئله مهمترین فاکتور برای جلوگیری از لک دندان هنگام ارتودنسی است.
- کاهش مصرف دخانیات: سیگار و قلیان دو عامل اصلی تغییر رنگ دندان بعد از ارتودنسی هستند.
- مراجع منظم به پزشک: چکاپ و جرمگیری دورهای باعث میشود پلاکها قبل از تبدیل شدن به لکههای دائمی از بین بروند.
طبق توصیه انجمن ارتودنتیستهای آمریکا، رعایت بهداشت منظم در دوران ارتودنسی میتواند احتمال ایجاد لکههای مینایی را تا حد زیادی کاهش دهد.
چگونه دندان های ارتودنسی را سفید کنیم؟
خوشبختانه بیشتر موارد تغییر رنگ دندان در ارتودنسی دائمی نیستند و با درمان مناسب میتوان ظاهر طبیعی دندانها را تا حد زیادی برگرداند. انتخاب روش درمان به شدت لکه و وضعیت مینای دندان بستگی دارد.
- بلیچینگ دندان: بلیچینگ یکی از موثرترین روشها برای رفع زرد شدن دندان بعد از ارتودنسی است و به روشنتر شدن رنگ دندان کمک میکند. معمولا توصیه میشود این کار چند ماه بعد از برداشتن براکت انجام شود.
- جرمگیری دندان: اگر علت تغییر رنگ، تجمع جرم و پلاک باشد، جرمگیری میتواند سطح دندان را شفافتر و تمیزتر کند. همچنین روش هایی برای جرمگیری دندان در خانه هم وجود دارد
- کامپوزیت یا ونیر دندان: در مواردی که لکهها شدید باشند یا لکه سفید دندان بعد از ارتودنسی باقی بماند، کامپوزیت میتواند ظاهر یکنواختتری ایجاد کند.
- تقویت مینای دندان: استفاده از فلوراید میتواند به کاهش علت سفید شدن لکهای دندان بعد از براکت کمک کند.
بر اساس نظریه اغلب متخصصان دندانپزشکی هر چقدر زودتر لکهها درمان شوند، احتمال از بین رفتن کامل آنها بیشتر است.
بیشتر بخوانید: سفید کردن دندان بعد از ارتودنسی
اهمیت مراقبتهای دورهای دندانپزشکی برای جلوگیری از تغییر رنگ دندان ها
بخش زیادی از مشکلاتی مثل تغییر رنگ دندان در ارتودنسی، زرد شدن دندان بعد از ارتودنسی و ایجاد لکههای سفید، با مراقبت منظم و مراجعه دورهای به متخصص قابل پیشگیری است. بررسی مداوم وضعیت براکتها، جرمگیری بهموقع و رعایت صحیح بهداشت دهان کمک میکند پلاک و رنگدانهها قبل از آسیب به مینای دندان کنترل شوند.
بسیاری از بیماران تصور میکنند فقط مسواک زدن کافی است، در حالی که تجربه متخصصان ارتودنسی نشان میدهد چکاپهای منظم نقش مهمی در جلوگیری از لکه دندان هنگام ارتودنسی و حفظ سلامت مینای دندان دارند. همچنین انتخاب براکت مناسب، استفاده از محصولات بهداشتی استاندارد و کنترل مصرف نوشیدنیهای رنگی احتمال ایجاد لکه و تغییر رنگ را تا حد زیادی کاهش میدهد. اگر در طول درمان یا بعد از برداشتن براکتها متوجه تغییر رنگ، لکه سفید یا زردی دندان شدید، بهتر است برای بررسی دقیق و انتخاب بهترین روش درمانی از خدمات مشاوره رایگان و فوری یا رزرو آنلاین نوبت دکتر ستار کبیری بهره مند شوید.
بیشتر بخوانید: آفت دهان بعد از ارتودنسی
سوالات متداول
1-آیا ارتودنسی باعث تغییر رنگ دندان میشود؟
خود ارتودنسی باعث تغییر رنگ دندان نمیشود، اما وجود براکتها تمیز کردن دندان را سختتر میکند و اگر بهداشت بهخوبی رعایت نشود، احتمال تغییر رنگ دندان در ارتودنسی افزایش پیدا میکند.
2-چگونه از زرد شدن دندان در ارتودنسی جلوگیری کنیم؟
برای جلوگیری از زرد شدن دندان در ارتودنسی باید بعد از هر وعده غذایی مسواک بزنید، از نخ دندان مخصوص ارتودنسی استفاده کنید و مصرف قهوه، چای و دخانیات را کاهش دهید.
3-بهترین روش سفید کردن دندان بعد از ارتودنسی چیست؟
بلیچینگ، جرمگیری و در بعضی موارد کامپوزیت، رایجترین روشهای درمان تغییر رنگ دندان بعد از ارتودنسی هستند. انتخاب روش مناسب به شدت لکه و وضعیت مینای دندان بستگی دارد.
4-علت لکه سفید روی دندان بعد از ارتودنسی چیست؟
لکه سفید دندان بعد از ارتودنسی معمولا به دلیل ضعیف شدن مینای دندان در اطراف براکتها ایجاد میشود و اغلب نتیجه تجمع پلاک و رعایت نکردن بهداشت دهان است.
5-آیا جرمگیری بعد از ارتودنسی لازم است؟
در بسیاری از بیماران، جرمگیری بعد از برداشتن براکتها کمک میکند جرم و لکههای سطحی از بین بروند و رنگ طبیعی دندان بهتر دیده شود.
6-تاثیر قهوه و چای روی دندان ارتودنسی شده چیست؟
قهوه و چای دارای رنگدانههای قوی هستند و میتوانند باعث تغییر رنگ کش ارتودنسی، زرد شدن براکتها و ایجاد لکه روی دندان شوند.
7-علت سیاه شدن دندان در ارتودنسی چیست؟
علت سیاه شدن دندان در ارتودنسی معمولا پوسیدگی شدید، تجمع جرم یا باقی ماندن طولانیمدت پلاک اطراف براکتهاست و نیاز به بررسی سریع توسط دندانپزشک دارد.
8-آیا براکتهای سرامیکی بیشتر تغییر رنگ میدهند؟
بله، براکتهای سرامیکی و شفاف نسبت به براکتهای فلزی حساسیت بیشتری به جذب رنگدانه دارند و احتمال علت تغییر رنگ براکت ارتودنسی در آنها بیشتر است.
9-چرا دندانها بعد از ارتودنسی زرد میشوند؟
اصلیترین دلیل زرد شدن دندان بعد از ارتودنسی تجمع پلاک و جرم اطراف براکتهاست. رعایت نکردن بهداشت دهان، مصرف نوشیدنیهای رنگی و استعمال دخانیات نیز میتوانند این مشکل را شدیدتر کنند.
