ارتودنسی متحرک بهتر است یا ثابت

در حال حاضر ارتودنسی دندان به عنوان یکی از راه حل های موثر برای اصلاح و بهبود ترتیب دندان ها و فک ها شناخته می شود. در زمینه ارتودنسی دو نوع اصلی و متداول به نام های “ارتودنسی ثابت” و “ارتودنسی متحرک” وجود دارد که هرکدام ویژگی ها و مزایای خود را دارند. انتخاب بین این دو روش برای بسیاری از افراد یک چالش مهم است و نیاز به شناخت دقیق از ویژگی ها و اختلافات آنها دارد.

• ارتودنسی ثابت برای مشکلات و ناهنجاری های پیچیده دندان‌ و فک مانند ازدحام و بهم ریختگی دندان ها و فاصله بین دندانی استفاده می شود.
• ارتودنسی متحرک برای مشکلات دندانی خفیف تر مانند فاصله های جزئی بین دندان ها، حفظ نتایج درمان ارتودنسی ثابت کاربرد دارد و یکی از گزینه ها برای کسانی که قصد دارند ارتودنسی شان نمایان نباشد که در این صورت از الاینر شفاف یا اینویزیلاین استفاده می شود.

در این مقاله به مقایسه ارتودنسی ثابت (ویژگی های ارتودنسی ثابت) و متحرک خواهیم پرداخت تا به خوانندگان کمک کنیم، مطابق با نیازها و اهداف شخصی خود تصمیم بگیرند. این مقاله با بررسی مزایا و معایب هر یک از این دو روش، به دنبال ارائه راهنمایی جامع برای افرادی است که در حال تصمیم گیری برای شروع یا ادامه درمان ارتودنسی هستند. برای آغاز با یک بررسی کلی از هر دو نوع ارتودنسی شروع می کنیم. همچنین به تفاوت ها و مزایای هر کدام پرداخته و در نهایت به سوال اصلی “ارتودنسی ثابت بهتر است یا متحرک؟” خواهیم پرداخت.

فرق ارتودنسی ثابت و متحرک

ارتودنسی یک روش درمانی است که به تنظیم دندان ها و فک ها با هدف بهبود استحکام و زیبایی صورت می پردازد. دو نوع اصلی از ارتودنسی شامل ارتودنسی ثابت و ارتودنسی متحرک هستند. در زیر تفاوت های اصلی بین این دو نوع از انواع ارتودنسی (انواع ارتودنسی دندان کدامند؟) را بررسی می کنیم:

۱- مواد سازنده یا تشکیل دهنده:

توجه به مواد سازنده یا تشکیل دهنده در ارتودنسی نقش مهمی در عملکرد و ظاهر دارد. بریس های فلزی از مواد مختلف ساخته می شوند که  از آن جمله می توان به استیل، نیکل، تیتانیوم یا سرامیک اشاره کرد. هرکدام از این مواد ویژگی ها و مزایای خود را دارند. بریس های فلزی معمولا دوام بیشتری دارند و به عنوان گزینه های ارزان تر محسوب می شوند. از سوی دیگر اینویزیلاین از مواد پلاستیکی شفاف مانند بیسفنول A ساخته شده اند که انعطاف پذیری و شفافیت بالایی دارند. این مواد پلاستیکی قابل تعویض و قابل تنظیم هستند و باعث مرتب شدن و شکل دهی به دندان ها می شوند. اینویزیلاین ها به دلیل شکل شفاف و نامرئی تری که دارند برخی افراد ترجیح می دهند آنها را به عنوان گزینه مناسب برای ارتودنسی انتخاب کنند.

۲- رنگ بندی (مرئی و نامرئی بودن):

در حقیقت گزینه های رنگی در ارتودنسی برای نوجوانان و جوانان جذابیت زیادی دارند. بریس های با رنگ های جذاب و الاستیک ها یا بندهای ارتودنسی با رنگ های مختلف، به افراد امکان انتخاب طرح ها و رنگ های مورد علاقه شان را می دهد و این ویژگی می تواند تجربه درمان را جذاب تر کند. از سوی دیگر برخی از بزرگسالان ترجیح می دهند ارتودنسی شفاف و نامرئی (مزایا و معایب ارتودنسی نامرئی) را انتخاب کنند. اینویزیلاین به عنوان یک راه حل شفاف و بدون رنگ برای اصلاح دندان ها به کار می رود. با نصب این دستگاه، احتمالا توجه کمترین به وجود ارتودنسی در داخل دهان خواهد شد.

۳- هزینه انواع ارتودنسی:

بریس فلزی به دلیل مواد ساختاری ارزان تر و فرآیند تولید ساده تر اغلب ارزان تر از اینویزیلاین یا روش های دیگر ارتودنسی متحرک است. هزینه ارتودنسی با بریس فلزی ممکن است از ۱۸ میلیون تومان به بالا برای هر فک باشد، در حالی که هزینه ارتودنسی با اینویزیلاین و سایر روش های متحرک معمولا حدود ۲۵ میلیون تومان تخمین زده می شود.

بیشتر مطالعه کنید: هزینه انواع روش های ارتودنسی چقدر است؟

۴- مراجعه به متخصص ارتودنسی:

مراجعه به متخصص ارتودنسی برای افرادی که از دستگاه های ارتودنسی استفاده می کنند، تفاوت های مهمی در دو روش ثابت و متحرک دارد. در ارتودنسی ثابت با بریس فلزی، بیماران باید حدودا هر ماه ۱ بار به مطب متخصص ارتودنسی مراجعه کنند. این جلسات با هدف ارزیابی دقیق و تنظیمات لازم برای فشار و حرکت دندان ها صورت می گیرد. در مقابل افرادی که از اینویزیلاین یا دستگاه های متحرک استفاده می کنند، نیاز به تعویض دستگاه ها حدودا هر ۲ هفته یک بار دارند. این ویزیت ها به دلیل نیاز به تعویض مداوم دستگاه ها و بررسی پیشرفت درمان انجام می شوند اما نیاز به تنظیمات دائمی و فشارهای قوی مانند ارتودنسی ثابت را ندارند.

۵- نصب و برداشتن دستگاه:

یکی از اصلی ترین تفاوت های بین بریس فلزی و اینویزیلاین در این است که بریس فلزی به دندان ها متصل می شود و تا زمانی که ارتودنتیست آن را جدا نکند، بر روی دندان ها باقی می ماند. این ویژگی باعث می شود که هنگام صرف غذا یا نوشیدنی، بیماران نتوانند بریس ها را بردارند. در مقابل، اینویزیلاین و سایر دستگاه های متحرک قابلیت برداشت و نصب را به بیماران می دهند. اینویزیلاین به افراد اجازه می دهد که در طول وعده های غذایی یا هنگام تمیزی دستگاه آن را به مدت کوتاه بردارند و سپس دوباره نصب کنند.

۶- نگهداری و مراقبت:

ارتودنسی ثابت با بریس فلزی نیازمند نگهداری دقیق و تمیزی است، زیرا ذرات غذایی به سختی بین دندان ها و بریس ها قرار می گیرند. تمیز کردن دستگاه ارتودنسی مستلزم وقت بیشتری است و مصرف غذا نیز با محدودیت هایی همراه است. از سوی دیگر، اینویزیلاین و دستگاه های متحرک دیگر نگهداری راحت تری دارند. با امکان برداشت و تمیز کردن آسان بیشترین انعطاف پذیری را در مصرف غذا و مراقبت از دندان ها فراهم می کنند.

۷- اثر بخشی:

ارتودنسی ثابت، مخصوص موارد پیچیده تر و ناهماهنگی های دندانی است که نیاز به تصحیح دقیق دارد. بریس فلزی به دندان ها متصل شده و اصلاحات طولانی مدت ایجاد می کنند. روش متحرک مانند اینویزیلاین برای موارد متوسط تا ساده مانند انحرافات ساده یا فواصل کوچک بین دندان ها مناسب است. این دستگاه  ارتودنسی انعطاف پذیری بیشتری را در طول درمان فراهم می کند و ممکن است زمان کمتری برای تصحیح مشکلات نیاز داشته باشد.

۸- دوره درمان:

تاثیر مدت زمان صاف کردن دندان ها در ارتودنسی به عوامل متعددی بستگی دارد و ممکن است بین افراد مختلف و نوع درمان ارتودنسی تفاوت هایی وجود داشته باشد. این عوامل شامل جزئیات مشکلات دندانی، نوع ارتودنسی (ثابت یا متحرک)، نوع بریس ها یا اینویزیلاین ها، تعهد فرد به ادامه درمان و سایر عوامل می شوند. در ارتودنسی ثابت با بریس های فلزی، ممکن است به دلیل قابلیت تنظیم و فشار مستقیم به دندان ها مدت زمان لازم برای صاف کردن دندان ها کمتر باشد. بریس ها معمولا از مواد مقاوم ساخته شده اند و ارتودنسی ثابت معمولا مدت زمان کمتری (۱ تا ۲ سال) نیاز دارد. در مقابل ارتودنسی متحرک با اینویزیلاین  به مدت زمان بیشتری نیاز دارد. اینویزیلاین مخصوصا برای افرادی مناسب است که به دنبال یک گزینه نامرئی تر و متناسب با فعالیت های روزانه خود هستند اما نیاز به تعهد بیشتری در استفاده روزانه دارند.

بیشتر مطالعه کنید: طول درمان ارتودنسی دندان چقدر است؟

۹- راحتی:

آسایش و راحتی در طول درمان ارتودنسی نیز از اهمیت بسیاری برخوردار است و ممکن است یکی از عوامل تصمیم گیری در انتخاب بین ارتودنسی ثابت و متحرک باشد. تجربه اولیه با بریس  فلزی ممکن است در هفته های اول پس از نصب ناراحتی ایجاد کند. با گذر زمان اکثر افراد به این بریس  عادت می کند و درد و ناراحتی کاهش می یابد. در مقابل اینویزیلاین معمولا به عنوان یک گزینه نامرئی راحت در نظر گرفته می شود. با این حال افراد ممکن است نیاز به مدت زمان بیشتری برای عادت کردن به این دستگاه ارتودنسی داشته باشند و در مواردی احتمال ناراحتی بیشتری وجود داشته باشد.

ارتودنسی ثابت چیست؟

ارتودنسی ثابت یکی از متداول‌ترین و مؤثرترین روش‌های درمان ناهنجاری‌های دندانی و فکی است که در آن، اجزای ارتودنسی به ‌صورت دائمی روی دندان‌ها نصب می‌شوند و تا پایان دوره درمان توسط بیمار قابل خارج کردن نیستند. این روش با اعمال نیروهای کنترل‌شده و مداوم، به اصلاح موقعیت دندان‌ها و بهبود نظم و عملکرد فک‌ها کمک می‌کند.

در ارتودنسی ثابت، ابزارهایی مانند براکت‌ها، سیم‌های ارتودنسی و کش‌ها روی دندان‌ها قرار می‌گیرند و متخصص ارتودنسی با تنظیم تدریجی آن‌ها، حرکت دندان‌ها را به سمت موقعیت صحیح هدایت می‌کند. به دلیل این کنترل مداوم، ارتودنسی ثابت از دقت و اثربخشی بالایی برخوردار است.

اجزای اصلی ارتودنسی ثابت

• براکت‌ها
  قطعات کوچکی که روی سطح دندان‌ها چسبانده می‌شوند و نقش هدایت حرکت دندان‌ها را دارند.
• سیم ارتودنسی (آرچ وایر)
  سیمی که از داخل براکت‌ها عبور کرده و نیروی لازم برای حرکت دندان‌ها را ایجاد می‌کند.
• کش‌ها و اتصالات کمکی
  برای اصلاح روابط فکی، بستن فضاها و تنظیم دقیق‌تر موقعیت دندان‌ها استفاده می‌شوند.

ارتودنسی متحرک چیست؟

ارتودنسی متحرک یکی از روش‌های درمان ناهنجاری‌های دندانی است که در آن، دستگاه ارتودنسی قابلیت خارج شدن از دهان را دارد و بیمار می‌تواند در زمان‌های مشخصی آن را بردارد یا دوباره استفاده کند. این روش بیشتر برای اصلاح ناهنجاری‌های خفیف تا متوسط و در مواردی که امکان همکاری مناسب بیمار وجود دارد، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

بیشتر بخوانید: ویژگی های ارتودنسی متحرک

در ارتودنسی متحرک، نیروهای لازم برای حرکت دندان‌ها از طریق پلاک‌ها یا الاینرهای قابل برداشت به دندان‌ها وارد می‌شود. این نیروها به صورت کنترل‌شده و تدریجی اعمال شده و باعث بهبود نظم دندان‌ها و اصلاح برخی مشکلات بایت می‌شوند.

انواع ارتودنسی متحرک

ارتودنسی متحرک شامل دستگاه‌ها و پلاک‌های مختلفی است که متداول‌ترین آن‌ها عبارتند از:

• پلاک‌های متحرک سنتی
  معمولاً از جنس آکریل و سیم ساخته می‌شوند و بیشتر در کودکان یا برای اصلاح مشکلات ساده دندانی به کار می‌روند.
• الاینرهای شفاف (مانند اینویزیلاین)
  پلاک‌های شفاف و تقریباً نامرئی که به صورت سفارشی برای هر بیمار ساخته می‌شوند و در بزرگسالان محبوبیت بالایی دارند.

مقایسه مزایا و معایب ارتودنسی ثابت و متحرک

مزایای ارتودنسی ثابت

• کنترل دقیق و مداوم حرکت دندان‌ها
  از آنجا که براکت‌ها و سیم‌ها به صورت دائمی روی دندان‌ها نصب می‌شوند، متخصص ارتودنسی کنترل کاملی بر حرکت دندان‌ها دارد و می‌تواند اصلاحات پیچیده را با دقت بالا انجام دهد.
• مناسب برای ناهنجاری‌های شدید و پیچیده
  ارتودنسی ثابت بهترین گزینه برای درمان شلوغی شدید دندان‌ها، مشکلات بایت، ناهنجاری‌های فکی و نامرتبی‌های پیشرفته است.
• عدم وابستگی به همکاری بیمار
  برخلاف ارتودنسی متحرک، نتیجه درمان در این روش کمتر به میزان همکاری بیمار وابسته است، زیرا دستگاه از دهان خارج نمی‌شود.
• نتایج پایدار و قابل پیش‌بینی‌تر
  به دلیل اعمال نیروی مداوم و کنترل‌شده، نتایج درمان معمولاً دقیق‌تر و پایدارتر هستند.

معایب ارتودنسی ثابت

• رعایت دشوارتر بهداشت دهان و دندان
  وجود براکت‌ها باعث می‌شود تمیز کردن دندان‌ها نیازمند دقت و زمان بیشتری باشد و در صورت عدم رعایت بهداشت، احتمال پوسیدگی یا التهاب لثه افزایش یابد.
• محدودیت‌های غذایی
  مصرف غذاهای سفت، چسبنده و شیرین می‌تواند به براکت‌ها آسیب وارد کند و باید تا پایان درمان محدود شود.
• ظاهر قابل مشاهده ارتودنسی
  به‌ویژه در ارتودنسی فلزی، دستگاه کاملاً قابل مشاهده است که ممکن است برای برخی بیماران از نظر زیبایی ناخوشایند باشد.
• ناراحتی و حساسیت اولیه
  در روزهای ابتدایی نصب یا تنظیم ارتودنسی، احساس درد یا فشار طبیعی است که معمولاً پس از چند روز کاهش می‌یابد.

مزایای ارتودنسی متحرک

ارتودنسی متحرک به‌ویژه در سال‌های اخیر و با ظهور الاینرهای شفاف، محبوبیت زیادی پیدا کرده است.

• قابلیت خارج کردن دستگاه از دهان
  بیمار می‌تواند هنگام غذا خوردن، مسواک زدن یا مناسبت‌های خاص، پلاک را از دهان خارج کند که این موضوع راحتی بیشتری ایجاد می‌کند.
• سهولت در رعایت بهداشت دهان و دندان
  به دلیل نبود براکت ثابت، مسواک زدن و استفاده از نخ دندان ساده‌تر است.
• ظاهر زیباتر و نامحسوس‌تر
  در الاینرهای شفاف، دستگاه تقریباً نامرئی است و برای افرادی که به زیبایی لبخند اهمیت زیادی می‌دهند گزینه مناسبی محسوب می‌شود.
• محدودیت غذایی کمتر
  چون پلاک هنگام غذا خوردن برداشته می‌شود، محدودیت‌های غذایی ارتودنسی ثابت را ندارد.

بیشتر بخوانید: قیمت ارتودنسی نامرئی ۱۴۰۴

معایب ارتودنسی متحرک

با وجود مزایای ظاهری و راحتی بیشتر، این روش برای همه بیماران مناسب نیست.

• وابستگی شدید به همکاری بیمار
  اثربخشی درمان کاملاً به میزان استفاده منظم از پلاک (معمولاً ۲۰ تا ۲۲ ساعت در روز) وابسته است و عدم همکاری می‌تواند باعث شکست درمان شود.
• کاربرد محدود در ناهنجاری‌های شدید
  ارتودنسی متحرک معمولاً برای مشکلات خفیف تا متوسط مناسب است و در موارد پیچیده کارایی لازم را ندارد.
• احتمال گم شدن یا آسیب دیدن پلاک
  به دلیل قابل برداشتن بودن، امکان گم شدن یا شکستن دستگاه وجود دارد.
• کنترل کمتر بر حرکات پیچیده دندان‌ها
  در برخی حرکات خاص دندانی، دقت و قدرت ارتودنسی ثابت بیشتر است.

چه کسانی کاندید مناسب ارتودنسی ثابت هستند؟

• افرادی با نامرتبی شدید دندان‌ها
• بیماران دارای ناهنجاری‌های پیچیده فکی
• افرادی با مشکلات بایت (اوربایت، آندربایت، کراس‌بایت)
• بیمارانی که فاصله‌های زیاد بین دندان‌ها دارند
• افرادی با چرخش شدید دندان‌ها
• نوجوانان در سنین رشد
• بزرگسالان با نیاز به اصلاحات دقیق دندانی
• بیمارانی که به نتایج دقیق و قابل پیش‌بینی نیاز دارند

چه کسانی کاندید مناسب ارتودنسی متحرک هستند؟

• افرادی با نامرتبی خفیف تا متوسط دندان‌ها
• بیماران با فاصله‌های جزئی بین دندان‌ها
• افرادی با ناهنجاری‌های خفیف بایت
• کسانی که به دنبال راحتی بیشتر در غذا خوردن هستند
• بیماران با سبک زندگی منظم و مسئولیت‌پذیر
• افرادی که پس از ارتودنسی ثابت نیاز به حفظ نتایج درمان دارند (ریتینرها)

ارتودنسی ثابت یا متحرک

نقطه اشتراک ارتودنسی متحرک و ثابت

ارتودنسی متحرک و ارتودنسی ثابت هر دو با هدف بهبود ترتیب دندان ها می پردازند و از ابزارهایی مانند اینویزیلاین و بریس بهره می برند. با وجود تفاوت در مکانیسم  عمل، هدف نهایی آنها ایجاد ترتیب طبیعی در دندان ها و بهبود جوانب ظاهری و عملکردی دندان ها است. نتایج نهایی هر دو روش به طور کلی مشابه بوده و هر دو می توانند به یک دست شدن دندان ها کمک کنند.

نتیجه گیری

این مقاله نشان می دهد که ارتودنسی ثابت با بریس فلزی به مواردی مانند پیچیدگی بیشتر مشکلات دندانی، دوام بیشتر و هزینه کمتر تناسب دارد. این نوع ارتودنسی، به خصوص در موارد پیچیده تر، به عنوان یک راه حل کارآمد معرفی شده است. از سوی دیگر، ارتودنسی متحرک با اینویزیلاین برای موارد ساده تر و افرادی که به دنبال یک گزینه نامرئی و راحت تر هستند، می تواند گزینه مناسب تری باشد. در نهایت انتخاب بین این دو بستگی به نیازها، ترجیحات و شرایط هر فرد دارد. اگر راحتی و ظاهر نامرئی برای شما اهمیت دارد اینویزیلاین ممکن است مناسب باشد. اما اگر مشکلات دندانی شما پیچیده تر و نیاز به تنظیمات دقیق تری دارد، ارتودنسی ثابت با بریس فلزی گزینه بهتری محسوب می شود.

سوالات متداول

آیا ارتودنسی ثابت بهتر از ارتودنسی متحرک است؟

هیچ‌کدام به‌طور مطلق بهتر نیستند. انتخاب بین ارتودنسی ثابت و متحرک به شدت ناهنجاری دندان‌ها، شرایط فک، سن بیمار و میزان همکاری او بستگی دارد. در ناهنجاری‌های شدید معمولاً ارتودنسی ثابت گزینه مناسب‌تری است.

ارتودنسی متحرک برای چه کسانی مناسب نیست؟

ارتودنسی متحرک برای افرادی با ناهنجاری‌های شدید دندانی یا فکی، و همچنین بیمارانی که امکان استفاده منظم از پلاک را ندارند، گزینه مناسبی محسوب نمی‌شود.

آیا ارتودنسی ثابت درد دارد؟

در روزهای ابتدایی نصب یا تنظیم ارتودنسی ثابت ممکن است احساس فشار یا درد خفیف وجود داشته باشد که معمولاً پس از چند روز کاهش می‌یابد و قابل کنترل است.

مدت زمان درمان در ارتودنسی ثابت و متحرک چقدر است؟

مدت درمان بسته به شرایط بیمار متفاوت است، اما به‌طور کلی ارتودنسی ثابت زمان درمان قابل پیش‌بینی‌تری دارد، در حالی که مدت درمان ارتودنسی متحرک بیشتر به میزان همکاری بیمار وابسته است.

آیا ارتودنسی متحرک همان اینویزیلاین است؟

خیر. اینویزیلاین یکی از انواع ارتودنسی متحرک است. ارتودنسی متحرک شامل انواع پلاک‌های قابل برداشت می‌شود که الاینرهای شفاف تنها یکی از آن‌ها هستند.

آیا امکان تغییر روش ارتودنسی در طول درمان وجود دارد؟

در برخی موارد، با تشخیص متخصص ارتودنسی، ممکن است ترکیبی از ارتودنسی ثابت و متحرک در مراحل مختلف درمان استفاده شود.

آیا ارتودنسی متحرک برای کودکان مناسب است؟

در برخی کودکان و نوجوانان، ارتودنسی متحرک می‌تواند برای اصلاح مشکلات خفیف یا هدایت رشد فک استفاده شود، اما نوع درمان باید حتماً توسط متخصص ارتودنسی تعیین شود.